يا بيك اوقلى [ 3 ] اسكودار . لفظ « اسلامبول » مأخوذ از « ايس‌تين‌پل » است ، كه در لغت يونان « ايس » حرف تعريف و « تين » حرف اضافه است و « پل » به معنى « شهر » است . به مرور زمان « پل » محرف به « بل » شده ، « استنبل » گفته شد . و « مولوى » در « مثنوى » به همين لفظ اشاره مىنمايد : سواد شهر استنبل پديدار * تعالى اللّه زمينى آسمان‌وار پس از آن‌كه عثمانىها « قسطنطنيه » را فتح كردند ، بعد از آن « اسلام‌بول » ناميدند . « بول » بر وزن « قول » در تركى به معنى « فراوانى » است . خلاصه ، كليهء معمورهء اين نقطه ، به انضمام كوىهايى كه در داخلهء « بغاز » واقع است ، 82 محله است . معمورترين اين قسمت‌ها ، از همه جهت ، سمت بيك اوغلى است كه عمارات خوب به طرز « اروپا » و باسليقه دارد ، و عمارات سلطانى نيز با مهمّات عسكريّه در اين محلّه واقع است . ما بين « قلاطه » و « اسلامبول » خليجى فاصله شده ، 2 پل چوبى دارد ، كه يكى در سنه 1253 [ ه . ق . ] به امتداد 1000 متر طول و 15 متر عرض درست كرده‌اند ، و ديگر پلى است آهنين ، كه كمپانيهء « انگليس » در سنهء 1260 [ ه . ق . ] درست كرده بود . در آخر محاربهء دولتين « عثمانى » و « روس » از هم گسيخته ، اكنون مشغول تعمير [ آن ] بودند . 10 پاره متالك حق المارة « 1 » از متردّدين اخذ مىنمايند . مذكور نمودند كه هر روزى 1000 تومان حاصل اين وجه است . از جمله مخترعات در سمت بيك اوغلى ، « تونل » است كه در سنه 1290 [ ه . ق . ] بنا شده ، كه به جهت تسهيل تردّد ، بهترين راههاست ؛ و نيز در معابر بيك اوغلى و بلوارد و اسلامبول ، « ترامواى » است كه در سنهء 1288 [ ه . ق . ] بنا شد . كشتى 256 كمپانيه از دول متحابه « 2 » در اين « بغاز » به « تجارت » مشغول است ، غير از واپورهايى كه متعلق به خود دولت « عثمانى » است . و نيز در خود « بغاز مارمارا » 17 واپور كوچك محله متعلق به كمپانيهء دولت « انگليس » در اوقات معينه ، از لب پل تا انتهاى « بغاز » كه بيوك درّه مىگويند ، حركت

--> ( 1 ) . حق عبور راه . ( 2 ) . دولت‌هايى كه با يكديگر دوستى گرفته‌اند .